Bot

Bestellen via internet, betalen met de creditcard, dat is het nieuwe shoppen. Winkelpersoneel wordt overbodig. Computersystemen verwerken de aankopen en magazijnrobots verzamelen de spullen. In grote loodsen op industrieterreinen wordt ingepakt en verzonden. Slecht betaalde bestellers bezorgen alles aan huis. Zo langzamerhand wordt alle werk gedaan door robots en rechteloze onderbetaalde dagloners.

Computers maakten al veel administratief werk makkelijker, sneller en uiteindelijk overbodig. Toegepast voor thuisgebruik geven ze  nieuwe mogelijkheden. Bankoverschrijvingen hoeven niet meer overgetikt door datatypistes. De klant doet het zelf en stuurt de gegevens op eigen kosten door via internet. De zoekrobot haalt meer informatie bij elkaar, dan vroeger met veel schrijven en bellen kon. Automatisering maakte werk van mensen overbodig, maar gaf ook nieuwe mogelijkheden.

Sociale voorzieningen verzachten de financiële gevolgen voor de overbodig geworden mensen. Maar al decennia lang wordt het sociale stelsel afgebroken. Nieuwe werklozen krijgen het steeds moeilijker. Steeds minder mensen hebben goed betaald werk en dus wordt er steeds minder gekocht. Automatische systemen blijken ook nog steeds niet echt betrouwbaar. De belastingdienst maakt fout op fout door slecht ontworpen software.

Industriële robots worden al lange tijd gebruikt. Een defecte robot kan enorme schade veroorzaken. Maar ze namen ook gevaarlijk, zwaar en eentonig werk over van arbeiders. Terwijl de robotisering in bedrijven toeneemt, komen langzamerhand ook de robots voor huishoudelijke toepassing.

Nog maar kort geleden stond een stevig gebouwde vrouw in Volendamse klederdracht wekelijks de ramen te wassen bij de buren. Ze veegde het stoepje en deed binnen kennelijk geen vuil werk. Haar rokken bleven brandschoon en het stijf gekapte haar bleef altijd ongeschonden. De Volendamse werkster was meer een status symbool dan een hulp die echt veel werk uit handen nam. “Zet jij even koffie?”  Buurvrouw maakte die fout maar één keer. De Volendamse was geen dienstmeisje. Buurvrouw zorgde voortaan dat de koffie klaarstond als de werkster kwam. Het is prettig als iemand wat voor je doet, vooral de vervelende klusjes. Maar niet iedereen wil een werkster en een werkster wil niet alles.

Als ik wakker wordt, is de koffie klaar, mijn brood gebakken, de was en de afwas gedaan. Niet omdat ik huispersoneel heb. Een robot die zonder bezwaar doet wat je wilt, is eigenlijk een ideale oplossing. Zelf doe ik koffie en water, meel en gist, zeep en wasgoed in de machines. De programmering heb ik moeten uitzoeken en bijstellen. Maar daarna werkt alles zelfstandig, zonder dat ik er bij hoef te blijven.

Wat in de vorige eeuw als keukenrobot werd verkocht, was een elektrisch motortje waarop snij- en roer- hulpstukken werden gezet. Handig en tijdbesparend, maar geen robot. Die keukenmachines kunnen niets zelfstandig doen.

De Kenwood Chef keukenmachine gaat al heel lang mee. Het is zo’n elektromotor met hulpstukken om te roeren, mengen, kloppen en snijden. Ik reageerde op een website waar werd gevraagd om ideeën voor verbetering van deze machine. Mijn idee  om een programmeerbaar inductie plaatje onder een aangepaste mengkom te plaatsen is uitgevoerd. Het nieuwste model kan dus ook verwarmen terwijl je mengt of klopt. Leuk dat ze mijn idee hebben toegepast. Jammer dat ze mij nooit de credits voor mijn idee gaven. Ik zou als dank wel een exemplaar van de nieuwe machine willen hebben, maar daar is Kenwood kennelijk te gierig voor.

Automatisch roeren en verwarmen op de ingestelde tijd en temperatuur doet ook mijn sausmaker. Bechamelsaus en risotto lukken daarmee perfect.

Apparaten die zelfstandig een opgedragen taak uitvoeren zijn er nu steeds meer. Robotisering hoeft niet slecht te zijn. Stofzuigen is een klus die je prima aan een robot zou kunnen overlaten. Ook vegen, dweilen en desinfecteren zijn al beschikbare functies van huishoudrobots. Buiten kan een maairobot het gras kort houden. Handen en voeten hoeft een robot niet te hebben. Een hoofd is  overbodig. Alles wat de robot op een mens doet lijken is alleen maar lastig. Belangrijk is de programmeerbaarheid en duurzame belastbaarheid.

De wasmachine werkt al dertig jaar voor me. Het heeft een mechanische klok en een aantal sensoren. De thermostaat, de waterstand en de soort van beweging stel ik zelf in. In combinatie met een schakelklok doet deze mechanische arbeider de was terwijl ik slaap, op de manier zoals ik dat wil. Nieuwe wasmachines hebben vaak een eigen timer maar wat mij betreft onvoldoende instellingsmogelijkheden.

Drogers kunnen met een interne of externe schakelklok aangezet. Sensoren meten wanneer de was droog is, waarna het apparaat uitgeschakeld wordt. Een slim gebruikte droger maakt het strijken van wasgoed grotendeels overbodig.

Afwasmachines moet je zelf vullen en legen. Maar heb je dat gedaan, dan voeren ze het gekozen programma uit. Ze maken beter schoon dan handen in een teiltje met sop. En niet alleen serviesgoed en pannen. Alles wat sop verdraagt stop je er vuil  in en komt er schoon uit. Ze zijn er met timer, maar een extern schakelklokje laat de afwas ook doen op de tijd dat je het beste uitkomt.

Van houtvuur naar petroleumstel en hout-, kolen-,  gas- en elektra fornuizen, zijn de kooktoestellen nu ontwikkeld tot programmeerbare inductiekookplaat en allerlei gespecialiseerde apparatuur die meer doet dan alleen maar verwarmen.

Versgebakken brood maakt mijn nieuwste broodmachine elke dag. Deze is nog beter dan de vorige. Je kunt zelf programmeren hoe lang, hoe vaak, onder welke temperaturen een brood moet worden gekneed, gerezen, gebakken. Automatisch worden nootjes en rozijnen in het deeg gemengd. Mijn kerst en paasbrood komen niet meer uit de winkel. De robot kan brood en cake bakken, maar ook pastasaus, jam, appelmoes en compote koken en roeren. Wat ik programmeer, voert de robot  uit.

Het maakt echt verschil, hoeveel minuten je aardappels kookt. Bij boontjes maakt perfecte timing het verschil tussen eten en genieten. Soep maak ik altijd in de elektronische snelkookpan. Dat is mijn meest gebruikte apparaat. Die kookrobot met een aantal standaard programma’s en instelbaarheid van elke andere kooktijd zou ik nooit meer willen missen.

De PastaMore is een programmeerbare elektrische pan zoals bij mijn weten maar door één fabrikant op de markt is gebracht. Het dompelt pasta op precies het goede moment in kokend water, roert voorzichtig zodat het niet aan elkaar gaat plakken en haalt het er ook weer op tijd uit. Je kunt de timing aanpassen  voor het koken van rijst en blancheren van groenten. Perfect gekookte verse spinazie is daarmee heel makkelijk geworden. Als je instelt hoe laat je wilt eten, dan gaat de pan 1 minuut voor die tijd piepen, om te waarschuwen voor het dekken van de eettafel.

Een koffie apparaat is al lang niet meer bijzonder. Door combinatie met een elektronische schakelklok is mijn koffie op het goede moment klaar. Moderne koffiezetters hebben een ingebouwde timer en malen de koffiebonen zelf. Veel praktischer dan een robot met handen en voeten, die scheutjes kokend water op de handgemalen koffie giet.

De elektrische weckketel is al oud. Temperatuur stel je in op de ketel en een externe schakelklok zet het op de ingestelde tijd aan en uit. Ketels met een ingebouwde timer zijn er ook. Die meten de ingestelde tijd vanaf het moment dat de ingestelde temperatuur is bereikt. Wat nog ontbreekt is de mogelijkheid om automatisch op een later tijdstip te starten. Dan zou je op elk moment kunnen instellen wat er moet gebeuren, waarna het op precies het juiste moment wordt uitgevoerd.

Melkopschuimers verwarmen, roeren en kloppen chocolademelk en de melk voor in de koffie. Op een robot lijken die dingen niet. Meer dan aan en uit, warm of koud, kunnen die dingen niet. Maar ze zijn handig zolang ze het doen en dat is helaas niet lang. Ik moet er nu weer één terugbrengen voor garantie.

25 Jaar lang grilde mijn de Sharp combi magnetron met draaispit mijn kippetjes en rollades perfect. Het draaispit inhangen, een ovenschaal eronder zetten, gewicht en vleessoort kiezen, en de kookrobot zorgde voor precieze temperatuur en timing. Ook appelgebakjes en croissantjes kwamen precies goed uit de oven.

Het nadeel van zo’n robot is dat de fabrikant zorgt dat het ding een beperkte tijd meegaat en daarna moeilijk of niet te repareren is. Combi magnetrons zijn nu heel algemeen en goedkoop, maar een draaispit wordt in die nieuwe apparaten niet meer toegepast. De programmeermogelijkheden zijn gebrekkig. Na 25 jaar kon ik mijn Sharp combi magnetron met draaispit alleen maar vervangen door een zelfde tweedehandsje. Maar ook dat exemplaar heeft het nu begeven. Reparatie onderdelen zijn niet te koop. Nu moet ik mijn oude gasfornuis gebruiken, waarmee perfecte temperatuur en timing niet mogelijk is.

Als één robot alles in huis doet, dan kun je die niet meer kunnen missen. Als het ding kapot gaat, dan kun je niets meer zelf doen, want daar heb je het gereedschap niet meer voor.  Repareren kun je vergeten. Dat wil de fabrikant niet, dus onderdelen zijn niet te koop. Het apparaat is niet toegankelijk voor het eenvoudige verwisselen van een condensator of een weerstandje. Chips zijn niet te updaten en virus software zorgt ervoor dat oude apparaten onveilig worden.

De huidige wetgeving is er voor het belang van de fabrikant en beschermt de burger niet. Nu al, mag Microsoft de eigenaar van een computer verbieden het systeem werkend aan een volgende gebruiker te geven. De eigenaar koopt de licentie voor eigen gebruik van de software en mag dat niet overdragen aan een ander. Vervang je de oude computer door een nieuwe, dan blijkt het bedrijfssysteem niet te willen werken met alles wat je door de oude PC liet aansturen. Alle apparatuur moet je dan ook vervangen en het is helemaal niet zeker dat die spullen hetzelfde kunnen als de oude. De elektronica van moderne auto’s is alleen uit te lezen en af te stellen met software die niet legaal te koop is voor de bezitter  en berijder van de auto. Een software update wordt door de autodealer geïnstalleerd en geen gebruiker mag weten wat die update verandert aan het gedrag van de auto. De gebruiker van een E-book mag zijn boeken niet meer tweedehands verkopen.

Naast de macht van de industrie, de beperkte levensduur en de wettelijke beperkingen is er nog een nadeel. Huis en tuin moeten zo ingericht zijn, dat de huishoudelijke robot er mee overweg kan. Alleen op een lege gladde vloer kan een robot stofzuigen, vegen of dweilen. Je huis opruimen omdat de robot dat wil?  Terwijl de robot voor jou aan het werk zou moeten, ben je dan aan het werk voor de robot. Misschien wil je dan toch liever koffie zetten voor een Volendamse werkster.

Eén gedachte over “Bot”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s